Wat kan jij doen tegen online haatspraak?

Iedereen die een profiel aanmaakt op sociale netwerken, gaat formeel akkoord met de gebruiksvoorwaarden van het sociale netwerk (Facebook, Instagram, LinkedIn, TikTok of X). 

De sociale netwerken engageren zich om berichten te verwijderen die in strijd zijn met hun gebruiksvoorwaarden. Jammer genoeg gebeurt dat niet automatisch. Het is dus belangrijk dat je haatdragende of discriminerende berichten rapporteert. Op basis van jouw melding kunnen de sociale netwerken beslissen om berichten offline te halen of zelfs om een profiel tijdelijk of definitief te blokkeren.

Hoe rapporteer je haatspraak? 

Dat hangt af van het platform: 

• Rapporteer een bericht bij Facebook
• Rapporteer een bericht bij Instagram
• Rapporteer een bericht bij LinkedIn
• Rapporteer een bericht bij TikTok
• Rapporteer een bericht bij X

Haatspraak melden en vragen om verwijdering is essentieel om haatspraak te bestrijden. Maar jammer genoeg is het niet genoeg. Hoe kan je dus verder gaan? Je kan bijvoorbeeld laten weten dat je niet akkoord gaat met een post of statusupdate. Deze tips kunnen je daarbij helpen:

1. Richt je pijlen niet op de auteur, maar wel op de inhoud.
2. Weerleg onwaarheden waar mogelijk aan de hand van feitenmateriaal. Verwijs naar betrouwbare bronnen.
3. Uit je ongeloof en ongenoegen, maar begin niet aan een welles/nietes-discussie en gooi niet met modder en beledigingen.
4. Wees je ervan bewust dat sommige berichten de wereld worden ingestuurd om te provoceren. Laat je dus niet meesleuren in een emotionele haattirade – hou het bij een rustig statement.

Let op voor algoritmische vooringenomenheid ('bias')

Wil je reageren op haatspraak op sociale media? Wees je dan bewust van de algoritmische bias. Hoe vaker een inhoud geliket, gedeeld of becommentarieerd wordt, hoe interessanter die lijkt voor algoritmes. Als je reageert op haatspraak, kan je dus ongewild de populariteit en verspreiding ervan vergroten.

Zet in op tegenspraak

Wil je een directe en geïsoleerde reactie vermijden, omdat die soms averechts kan werken? Weet dan dat er andere manieren zijn, zoals tegenspraak of een alternatief geluid. Deze aanpakken proberen het beste antwoord op online haatspraak te verspreiden door bijvoorbeeld:

• gevaarlijke boodschappen in diskrediet te brengen
• humor te gebruiken
• alternatieve meningen te versterken
• empathie en educatie te promoten

Hele gemeenschappen hebben zich hierop toegelegd om hun impact te vergroten. Hun strategieën en motieven verschillen, maar ze hebben allemaal hetzelfde doel: online haat tegengaan.

• Reageer niet rechtstreeks op de inhoud. Niet met reacties en niet door het bericht te delen. Elke interactie vergroot namelijk automatisch de zichtbaarheid via algoritmes. Je kan het bericht beter melden via de daarvoor voorziene tools op het platform en de afzender indien nodig blokkeren, zodat je minder wordt blootgesteld aan schadelijke inhoud.
• Meld de inhoud bij Unia als de uitspraken gericht zijn tegen een persoon of groep op basis van een beschermd kenmerk. Zo kunnen we de situatie analyseren en nagaan of het gaat om haatspraak die aanzet tot haat, geweld of discriminatie en dus strafbaar is. Bevatten de berichten bedreigingen, ernstige vormen van intimidatie of gerichte aanvallen? Dan kan je klacht indienen bij de politie, ongeacht of de afzender een publieke figuur is of niet.
• Spreek eventueel politieke mandatarissen en politieke partijen aan. Politieke partijen beschikken soms over interne procedures waarmee ze mandatarissen die haatspraak verspreiden, kunnen uitsluiten of sanctioneren. 
• Draag bij aan een gezonder online klimaat door mensen die geviseerd worden te steunen. Dat kan bijvoorbeeld met een steunbetuiging of een respectvolle tegenboodschap. Ga daarbij niet mee in provocatie of polarisering. Op zich lijken zulke acties soms klein. Samen kunnen ze de zichtbaarheid van haatspraak verminderen en bijdragen aan een online omgeving waarin haatspraak minder ruimte krijgt.