Aanbeveling inzake het erkennen van het gebrek aan toegankelijkheid in de antidiscriminatiewetgeving (2026)

In België worden personen met een handicap dagelijks geconfronteerd met onaangepaste infrastructuur en gebouwen, slecht toegankelijk openbaar vervoer, digitale hulpmiddelen die niet voldoen aan de toegankelijkheidsnormen, of diensten die uitsluitend digitaal bereikbaar zijn.

Er bestaan weliswaar toegankelijkheidsverplichtingen, maar deze worden onvoldoende nageleefd, nauwelijks gecontroleerd en zeer zelden bestraft, waardoor toegankelijkheid maar al te vaak afhangt van de goede wil van betrokkenen.

Maar bovenal staat de Belgische wetgeving niet toe om een gebrek aan toegankelijkheid als discriminatie aan te merken, wat de doeltreffendheid van rechtsmiddelen op dit gebied beperkt. Situaties van ontoegankelijkheid worden door de rechterlijke macht voornamelijk benaderd vanuit het individuele perspectief van de weigering van redelijke aanpassingen, en niet op structurele wijze als een inbreuk op de grondrechten.

De verschillende federale en gefedereerde entiteiten herzien momenteel hun antidiscriminatiewetgeving en zetten hun werkzaamheden op het gebied van toegankelijkheid voort in het kader van de interministeriële conferentie voor personen met een handicap.

Unia roept hen op hun respectieve antidiscriminatiewetgeving aan te passen om gebrek aan toegankelijkheid daarin expliciet te erkennen als een specifieke vorm van discriminatie.

Deze wettelijke erkenning zou het mogelijk maken om ontoegankelijkheid te behandelen als een structurele schending van de grondrechten, waardoor een benadering die uitsluitend gericht is op individuele situaties wordt overstegen.

Unia benadrukt dat deze erkenning niet inhoudt dat de gehele bestaande gebouwde en digitale omgeving en alle bestaande diensten onmiddellijk aan de normen moeten voldoen. Het doel is om het uitblijven van toereikende, geplande en stapsgewijze maatregelen op het gebied van toegankelijkheid te bestraffen.

Om te beoordelen of een situatie van ontoegankelijkheid discriminerend is, zal noodzakelijkerwijs een evenredigheidstoets moeten worden uitgevoerd, waarmee kan worden beoordeeld of het uitblijven van maatregelen of het ontoereikende karakter daarvan, gezien de omstandigheden, legitiem kan worden gerechtvaardigd.