Advies over medische geschiktheidscriteria voor personeel bij publieke diensten: personen met diabetes bij Defensie (2026)

Het advies steunt op meldingen die Unia heeft ontvangen en op de analyse van het bestaande reglementaire kader - in het bijzonder het koninklijk besluit van 11 maart 2003, waarvoor de autoriteiten een aangekondigd herzieningsontwerp hebben voorgelegd.

Defensie gebruikt vandaag strikte criteria om te beoordelen wie medisch geschikt is. Die criteria leiden er in de praktijk toe dat personen met diabetes type 1 in de meeste gevallan automatisch uitgesloten worden, zonder dat hun individuele situatie bekeken wordt. 

De door Unia uitgevoerde analyse brengt een zorgwekkende kloof aan het licht tussen:

• enerzijds de toepasselijke regelgeving inzake non-discriminatie en rechten van personen met een handicap 
• anderzijds de wijze waarop de huidige criteria voor medische geschiktheid bij Defensie werden ontworpen en worden toegepast, in het bijzonder ten aanzien van personen met diabetes type 1 

Hoewel Defensie een legitieme doelstelling nastreeft van het behoud van de operationele capaciteit en de openbare veiligheid, kan die doelstelling naar onze mening geen automatische of quasi-automatische medische uitsluitingen rechtvaardigen die zijn gebaseerd op medische diagnoses, zonder concrete individuele beoordeling van de functionele capaciteiten van de betrokken persoon en zonder onderzoek van de mogelijkheden tot redelijke aanpassingen. 

Een dergelijke benadering is onverenigbaar met de volgende wetgeving die een geïndividualiseerde en evenredige beoordeling oplegt:

• Antidiscriminatiewet
• artikel 22ter van de Grondwet (recht op redelijke aanpassingen)
• Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van personen met een handicap

We doen 9 aanbevelingen voor een vernieuwd kader, op basis van een individuele beoordeling, evenredigheid van de beperkingen en daadwerkelijke erkenning van het recht op redelijke aanpassingen:

1. Herzie de medische criteria op basis van de huidige stand van de wetenschap en het internationaal recht. Doe dat in overleg met artsen, specialisten en patiëntenverenigingen.
2. Verplicht individuele beoordeling als standaard voor kandidaten én militairen in dienst.
3. Pas de criteria toe in lijn met de antidiscriminatiewet en het recht op redelijke aanpassingen, op basis van functionele capaciteiten en concrete functie-eisen.
4. Motiveer elke ongeschiktheidsbeslissing schriftelijk, individueel en uitdrukkelijk.
5. Organiseer gestructureerde samenwerking met arbeidsartsen, specialisten en patiëntenverenigingen.
6. Veranker het recht op redelijke aanpassingen ook bij overplaatsing, promotie en interne mobiliteit, zowel voor militairen in dienst als kandidaten.
7. Versterk de procedurele waarborgen: verleng de beroepstermijn tot 10 werkdagen en informeer kandidaten bij elke beslissing over hun rechten.
8. Zorg voor transparante communicatie via websites, vacatures, sociale partners en een intern uitwisselingsplatform over handicap en redelijke aanpassingen.
9. Ondersteun de hervorming met verplichte opleiding over handicap en redelijke aanpassingen voor medewerkers belast met de selectie, arbeidsgeneesheren, disability case managers en andere betrokkenen.