Advies over het mogelijke verschil in behandeling tussen psychische en fysieke aandoeningen in het kader van verzekeringen (2025)

Unia werd door Minister van Consumentenbescherming, Fraudebestrijding, Personen met een Handicap en Gelijke Kansen Rob Beenders en Minister van Werk, Economie en Landbouw David Clarinval gevraagd advies uit te brengen over “het mogelijke verschil in behandeling tussen fysieke en mentale problemen in het kader van verschillende verzekeringstypes in het licht van de antidiscriminatiewetgeving”. 

Voor het opstellen van dit advies beroept Unia zich op haar bevoegdheden als gelijkheidsorgaan dat discriminatie bestrijdt en gelijkheid bevordert, alsook dat van monitoringmechanisme voor de promotie, bescherming en opvolging van het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van personen met een handicap (art. 33.2). Het analyseert de toegang tot verschillende verzekeringstypes voor personen met psychische aandoeningen in het licht van de antidiscriminatiewetgeving en het VN-Verdrag voor de rechten van personen met een handicap. 

Voor dit advies over het mogelijke verschil in behandeling tussen psychische en fysieke aandoeningen in het kader van verzekeringen zoomt Unia op:

• Wettelijk kader
  • Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van personen met een handicap
  • Grondwet
  • Antidiscriminatiewetgeving
  • Wet van 4 april 2014 betreffende de verzekeringen
• Analyse van de rechtspraak
• Analyse: de verschillende verzekeringstypes en het advies van de Commissie voor Verzekeringen
  • Verzekeringen arbeidsongeschiktheid of gewaarborgd inkomen
  • Hospitalisatieverzekeringen
  • Reisverzekeringen
  • Schuldsaldoverzekeringen
• Problematiek van de objectivering van psychische aandoeningen

Voor Unia zijn structurele hervormingen nodig om alle verzekeringsproducten in lijn te brengen met de Antidiscriminatiewetgeving, de Belgische Grondwet en het VN-Verdrag voor de rechten van personen met een handicap. Met de volgende voorstellen willen we het wettelijk kader en de verzekeringspraktijk aanpassen en zo de rechtspositie van kwetsbare personen versterken: 

• In overleg met vertegenwoordigers van gebruikers en de verzekeringssector bekijken of wettelijk verankerd kan worden dat de verzekeringsdekking voor psychische aandoeningen niet restrictiever is dan de verzekeringsdekking voor andere aandoeningen.
• Uitsluitend medische benadering van risicobeoordeling bij toegang tot verzekeringen vermijden, in het bijzonder van psychische aandoeningen waar omgevingsfactoren een belangrijke rol spelen.
• Verplichting tot transparantie, motivering, en objectief en redelijk gerechtvaardigde segmentatie uitbreiden naar andere verzekeringstypes dan ziektekosten- en levensverzekeringen.
• Verplicht en systematisch maken dat bij elk voorstel voor een bijpremie of weigering in verband met handicap of gezondheidstoestand, de statistische referenties en studies die aan de basis liggen worden meegedeeld, samen met een toelichtende brief.
• Ervoor zorgen dat de verzekeringnemers worden geïnformeerd over de beroepsmogelijkheden, en met name het Tariferingsbureau.
• Garanderen dat verzekeringsproducten op een toegankelijke manier worden aangeboden, zowel wat betreft de fysieke toegang als alle informatie en communicatie rond de polisvoorwaarden, aanvraagprocedures en klantenservice (klare taal, braille, digitale toegankelijkheid, vermijden van wachttijden,…).
• In overleg met vertegenwoordigers van de gebruikers en de verzekeringssector en op basis van KCE-onderzoek bekijken of het recht om vergeten te worden kan worden uitgebreid naar langdurige psychische aandoeningen, of een gelijkwaardig systeem kan worden gecreëerd om personen met langdurige psychische aandoening te beschermen.
• In het kader van hospitalisatieverzekeringen een geharmoniseerde minimale dekking opleggen die psychische aandoeningen (inclusief kosten in verband met verslavingen) omvat.