Unia blikt terug op de zaak FabioW

De meldingen hebben voornamelijk betrekking op "Ching Chang Chong”, waarmee de manier van spreken van een persoon die als Vietnamees wordt voorgesteld, op karikaturale wijze wordt nagebootst. Daarnaast gaan de meldingen over het gebruik van diverse clichés die met Aziatische culturen worden geassocieerd.

Als reactie op de kritiek heeft FabioW het nummer kortstondig verwijderd, waarna hij het opnieuw publiceerde onder de titel Ching Chang Chong, om het vervolgens weer onder de oorspronkelijke titel online te zetten.

Afgezien van dit specifieke nummer vrezen de mensen die meldingen hebben gedaan dat stereotypen over mensen van Aziatische origine worden gebagatelliseerd en dat het gevoel blijft bestaan dat het racisme waarmee zij te maken hebben, nog te vaak wordt genegeerd of gebagatelliseerd.

De reacties op dit liedje passen in een veel bredere context.

Voor veel mensen van Aziatische origine is de uitdrukking “Ching Chang Chong" geen simpele “grap”. Ze verwijst naar een lange geschiedenis van spotten met talen, culturen en mensen die als Aziatisch worden gezien. En omdat ze wordt herhaald op het schoolplein, het werk, in de media of op sociale media is het een vorm van gebanaliseerd racisme geworden. Wat sommige mensen aan het lachen zou moeten brengen, herinnert anderen eraan dat ze nog te vaak als vreemdelingen worden beschouwd, belachelijk worden gemaakt of worden gereduceerd tot hun werkelijke of veronderstelde origine. 

Anti-Aziatisch racisme (of asiafobie) bestaat en moet bij naam worden genoemd, ook wanneer het zich verschuilt achter een nummer, een imitatie of een zogenaamde grap. Unia wil deze realiteit duidelijk erkennen.

De vrijheid van meningsuiting wordt beschermd door de Grondwet en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Die bescherming geldt ook voor uitingen die kunnen choqueren, kwetsen of provoceren. Artistieke expressie geniet daarbij een bijzondere bescherming.

Die vrijheid is echter niet onbeperkt. Maar om van een strafbare inbreuk te kunnen spreken, volstaat het niet dat een uitspraak beledigend of kwetsend is. Er moet ook worden aangetoond dat zij aanzet tot discriminatie, haat, segregatie of geweld.

Unia stelt vast dat verschillende passages gebruikmaken van stereotypen over mensen van Aziatische afkomst en dat de uitdrukking "Ching Chang Chong" door veel betrokkenen terecht als kwetsend, spottend en stigmatiserend wordt ervaren. Op basis van de beschikbare informatie kan Unia echter niet vaststellen dat de auteur de bedoeling had om het publiek aan te zetten tot discriminatie, haat of geweld tegenover personen van Aziatische afkomst.

Deze juridische analyse mag echter niet worden verward met een beoordeling van de maatschappelijke impact ervan. Een uitspraak kan bijdragen aan het in stand houden van racistische vooroordelen zonder dat dit per se een strafbaar feit vormt.

De talrijke getuigenissen die we in het kader van dit dossier ontvingen, brengen een realiteit aan het licht die meer erkenning verdient: racisme tegenover Aziatische mensen wordt in onze samenleving nog altijd sterk onderschat.

Omdat het vaak de vorm aanneemt van grappen, accent-nabootsing, clichés of stereotypen die als onschuldig worden voorgesteld, wordt het vaak naar de achtergrond verdrongen. Toch is de impact ervan zeer reëel.

De strijd tegen racisme bestaat niet alleen uit het bestraffen van de ernstigste overtredingen. Het gaat er ook om stereotypen, clichés en mechanismen ter discussie te stellen die dagelijks uitsluiting in de hand werken.

Ten slotte wil Unia erop wijzen dat haar analyse niet bindend is en dat het aan de bevoegde rechter is om een definitieve beslissing te nemen.