Aanbeveling voor toegankelijk ziekenhuisonthaal voor personen met specifieke behoeften (2026)

Meldingen bij Unia en getuigenissen die de werkgroep van Altéo verzamelde, tonen de vele moeilijkheden die personen met specifieke behoeften ondervinden bij de toegang tot gezondheidszorg:

• Een afspraak maken is niet altijd eenvoudig, zeker niet via digitale kanalen.
• De verplaatsing naar het ziekenhuis is soms moeilijk, bijvoorbeeld door ontoegankelijk openbaar vervoer of een tekort aan parkeerplaatsen voor personen met een handicap. 
• De medische apparatuur is niet altijd aangepast aan personen met beperkte mobiliteit.
• Sommige personen hebben meer tijd nodig om zich aan of uit te kleden, een diagnose te begrijpen of vragen over een behandeling te stellen.
• Zorgpersoneel heeft niet altijd voldoende kennis en opleiding om met verschillende handicaps om te gaan.

Die drempels kunnen de toegang tot de zorg belemmeren. Mensen stellen bijvoorbeeld een afspraak of onderzoek uit, zien af van een behandeling of zetten hun medische opvolging stop. Daardoor kunnen gezondheidsproblemen verergeren en behandelingen zwaarder en duurder worden.

Verschillende wettelijke bepalingen waarborgen het recht op een niet-discriminerende toegang tot zorg:

• Grondrecht: iedereen heeft recht op gezondheid en toegang tot gezondheidszorg, ook personen met een handicap.
• VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (VRPH): artikel 25 erkent het recht op het hoogst haalbare gezondheidsniveau, zonder discriminatie.
• Antidiscriminatiewetgeving: discriminatie op grond van handicap of gezondheidstoestand is verboden in verschillende domeinen van het maatschappelijk leven, waaronder de gezondheidszorg. De wet verbiedt zowel directe als indirecte discriminatie. Ook het weigeren van redelijke aanpassingen voor personen met een handicap vormt discriminatie. Redelijke aanpassingen in ziekenhuizen kunnen verschillende vormen aannemen:
  • Materiële aanpassingen: aangepaste parkeerplaats, toegankelijk medisch materiaal of instructies in eenvoudig te lezen en te begrijpen taal.
  • Organisatorische aanpassingen: aangepast onthaal vanaf de parking of persoonlijke begeleiding.

Ondanks het uitgebreide wettelijke kader blijven er ongelijkheden in de toegang tot zorg bestaan en staan tal van belemmeringen kwaliteitsvolle zorg voor personen met een handicap nog altijd in de weg. Daarom doen Unia en Altéo de volgende aanbevelingen:

Aanbevelingen voor ziekenhuizen

We  pleiten voor een onthaalteam voor personen met specifieke behoeften in elk ziekenhuis of ziekenhuisnetwerk. Dit team zou beschikken over expertise inzake handicap, non-discriminatie en redelijke aanpassingen en een duidelijk herkenbaar aanspreekpunt zijn voor zowel patiënten en hun naasten als zorgverleners.

Aanbeveling aan de overheid

De oprichting, de ontwikkeling en het voortbestaan van onthaalteams voor personen met specifieke behoeften in elk ziekenhuis of ziekenhuisnetwerk vragen om structurele ondersteuning en financiering.

Aanbevelingen voor personen met specifieke behoeften en hun omgeving

We moedigen personen met een handicap, hun naasten en de professionals die hen begeleiden aan om:

• actieve rol te spelen in hun zorgtraject 
• open dialoog aan te gaan met zorgverleners en zorginstellingen