Advies over eenoudergezinnen en discriminatie (2026)
- Advies of aanbeveling
- Arbeid
- Goederen en diensten
- Bekijk alle categorieën
Eenoudergezinnen lopen een bijzonder groot risico op discriminatie, vooral bij huisvesting, werk en diensten. In dit advies aan de Senaat analyseert Unia deze ongelijkheden en doet het aanbevelingen om alleenstaande ouders beter te beschermen.
Achtergrond
Op 11 september 2026 vroeg de Commissie voor de Transversale Aangelegenheden - Gemeenschapsbevoegdheden - Gelijke kansen voor vrouwen en mannen van de Belgische Senaat advies aan Unia over discriminatie van eenoudergezinnen.
De Commissie buigt zich momenteel over een informatief rapport over de integratie op de arbeidsmarkt van alleenstaande ouders en de gelijke kansen voor kinderen die in een eenoudergezin opgroeien. Daarom vroeg de Commissie schriftelijke advies van Unia over 5 vragen:
- De vormen van uitsluiting en ongelijke behandeling waarmee eenoudergezinnen te maken hebben bij de toegang tot huisvesting, kinderopvang, werk en diensten, evenals de structurele maatregelen die moeten worden overwogen.
- De uitdagingen op het gebied van gelijke behandeling die verband houden met de uiteenlopende definities van de gezinssituatie in het overheidsbeleid.
- De criteria waarmee objectief kan worden beoordeeld welke gezinsverantwoordelijkheden daadwerkelijk door een ouder worden gedragen.
- De beginselen die de overheid in acht moet nemen wanneer zij rekening houdt met eenoudergezinnen bij de toegang tot rechten, diensten en steun.
- De juridische en procedurele waarborgen die nodig zijn om te zorgen voor een objectieve, evenredige en evolutieve inachtneming van het eenoudergezin.
Unia heeft de vragen 1, 2, 4 en 5 beantwoord, die binnen haar bevoegdheden en expertise vallen. Daarbij overlegde Unia met middenveldorganisaties, waaronder Le Petit vélo jaune en Maison des parents solo, om inzicht te krijgen in hun praktijk en de uitdagingen waarmee zij worden geconfronteerd. Vraag 3 gaat over gezinsorganisaties, verschillende gezinsvormen en vormen van kinderopvang. Die onderwerpen vallen buiten de bevoegdheden van Unia.
Vraag 1: met welke vormen van discriminatie worden eenoudergezinnen geconfronteerd?
Eenoudergezinnen worden gediscrimineerd bij de toegang tot werk, huisvesting en diensten. Deze problemen gaan vaak gepaard met andere factoren: geslacht, afkomst, handicap, kwetsbare levensomstandigheden of taal.
Unia wijst met name op de volgende problemen:
- Op het gebied van werk: weigering om iemand aan te nemen, ontslag en werktijden die onverenigbaar zijn met gezinsverantwoordelijkheden.
- Op het gebied van huisvesting: weigering om te verhuren vanwege de aanwezigheid van kinderen of een te laag inkomen. 4 op de 10 alleenstaande ouders geven aan te maken te hebben gehad met discriminatie bij het zoeken naar woonruimte.
- Bij de toegang tot diensten: belemmeringen in verband met de toegangsvoorwaarden voor bepaalde diensten en de digitalisering van administratieve procedures.
Deze moeilijkheden kunnen het sociaal isolement van alleenstaande ouders versterken. Het gebrek aan een ondersteunend netwerk en de toegenomen onzekerheid door institutionele hervormingen vergroten hun kwetsbaarheid en maken hun dagelijks leven nog moeilijker.
Vraag 2: in welke mate zijn verschillende criteria of definities van de gezinssituatie bij overheidsbeleidsmaatregelen of beleidsniveaus problematisch op het vlak van gelijke behandeling of non-discriminatie?
De definities van de gezinssituatie variëren naargelang het overheidsbeleid en de bestuursniveaus. Mensen met vergelijkbare verantwoordelijkheden kunnen daardoor verschillend worden behandeld.
Unia is van mening dat het beschermd kenmerk gezinsverantwoordelijkheden het meest relevant is. Het biedt bescherming aan iedereen die zorg- of ondersteunende taken op zich neemt, ongeacht diens officiële gezinssituatie.
Eenoudergezinnen krijgen vaak te maken met meerdere vormen van discriminatie die elkaar versterken. Die houden onder meer verband met gender, origine, sociale toestand, taal, vermogen of handicap.
Vraag 4: welke principes moeten de overheden volgen wanneer zij rekening willen houden met eenouderschap bij de toegang tot rechten, diensten of steun?
Unia beveelt een alomvattende aanpak aan die rekening houdt met de realiteit van eenoudergezinnen:
- Onderzoek systematisch welke gevolgen overheidsbeleid heeft voor mensen met gezinsverantwoordelijkheden (‘mainstreaming’). Beoordeel elke nieuwe maatregel op de gevolgen voor alleenstaande ouders.
- Verbeter de toegang tot huisvesting door het aanbod van betaalbare woningen te vergroten, discriminatie op de huurmarkt tegen te gaan en de toewijzingscriteria aan te passen aan de situatie van eenoudergezinnen.
- Maak het gemakkelijker om werk en gezinsverantwoordelijkheden te combineren. Geef daarvoor onder meer betere informatie over het recht om flexibele werktijden, telewerk of andere aanpassingen van het werk te vragen.
- Verbeter de bescherming van mantelzorgers door een volwaardig sociaal statuut uit te werken en discriminatie wegens zorgverantwoordelijkheden beter te erkennen.
- Zorg ervoor dat mensen openbare diensten op verschillende manieren kunnen bereiken. Behoud naast digitale kanalen ook fysieke loketten, telefonisch contact en de post, zodat niemand wordt uitgesloten.
- Versterk de mogelijkheden voor steun en tijdelijke ontzorging, onder meer met flexibele opvang, netwerken van onderlinge hulp, de overname van bepaalde taken door openbare diensten en meer steun voor verenigingen.
- Unia en de verenigingen die op het terrein werken, benadrukken ook hoe belangrijk de strijd tegen sociaal isolement is. De ervaring met het MIRIAM-programma voor alleenstaande moeders in armoede toont aan dat individuele begeleiding, steungroepen en sociale contacten de zelfstandigheid en levensomstandigheden van de deelnemers duurzaam verbeteren.
Vraag 5: welke juridische en procedurele waarborgen zijn nodig?
Het wettelijk kader biedt meer bescherming aan mensen met gezinsverantwoordelijkheden, maar de rechten worden nog steeds onvoldoende gekend en toegepast.
Unia benadrukt de noodzaak aan:
- objectieve en evenredige criteria
- betere gegevensverzameling
- systematische evaluatie van de impact van overheidsbeleid
- Advies of aanbeveling
- Arbeid
- Goederen en diensten
- Sociale bescherming
- Huisvesting
- Burgerlijke staat