Advies over niet-erkende assistentiehonden in België (2026)
- Advies of aanbeveling
- Arbeid
- Goederen en diensten
- Bekijk alle categorieën
Samen met de Belgian Assistance Dog Federation schreef Unia op vraag van het Kabinet van Minister Beenders een advies dat de juridische, maatschappelijke en psychosociale implicaties van de wildgroei aan organisaties die niet-erkende assistentiehonden ten dienste stellen van personen met een handicap in België toelicht.
Context
Een assistentiehond is van onschatbare waarde voor mensen met een handicap. Hij vergroot de zelfstandigheid, de veiligheid en de levenskwaliteit van deze persoon. In België worden assistentiehonden op gewestelijk niveau erkend via een specifieke procedure, waarbij enkel honden die zijn opgeleid door gemachtigde assistentiehondenscholen een officieel attest en daarmee ook toegangsrecht tot voor publiek bestemde plaatsen krijgen.
Toch groeit internationaal en ook in België de bezorgdheid over het toenemende aantal niet-erkende, nep- assistentiehonden en/of emotionele ondersteuningsdieren die worden voorgesteld als zijnde ‘erkend’. De gebruikers van deze honden dwingen het toegangsrecht, al dan niet bewust, af. Dit heeft directe gevolgen voor personen met een handicap die afhankelijk zijn van een erkende assistentiehond voor hun dagelijkse functioneren.
De afgelopen jaren ontvingen Unia, BADF en de Cel Machtiging Assistentiehondenscholen in Vlaanderen (CELMA) meer en meer meldingen van erkende opleidingsscholen en van personen met een handicap met een assistentiehond over deze problematiek.
Wat is een assistentiehond?
Assistentiehonden worden opgeleid om personen met een handicap te helpen hun zelfstandigheid te behouden of te herwinnen. Assistentiehonden kunnen bepaalde specifieke taken uitvoeren en personen met een handicap in staat stellen om zelfstandig handelingen te verrichten die voor hen moeilijk of zelfs onmogelijk zijn zonder assistentiehond, waardoor deze mensen veel minder afhankelijk zijn van de hulp van anderen. Ze vergroten niet alleen de bewegingsvrijheid van personen met een handicap aanzienlijk, maar ook hun mogelijkheden tot sociale interactie en deelname aan het maatschappelijk leven op voet van gelijkheid met anderen. En dit zonder de veiligheid en gezondheid van anderen in gevaar te brengen, gezien hun opleiding en de regelmatige medische controle waaraan ze worden onderworpen.
De vaakst voorkomende categorieën van assistentiehonden zijn:
- geleidehonden voor personen met een visuele handicap
- hoorhonden voor mensen met een auditieve handicap
- hulphonden voor personen met een motorische handicap
- meldhonden voor personen met bijvoorbeeld epilepsie of diabetes
- autismehonden voor autistische personen
- assistentiehonden voor PTSD (post-traumatic stress disorder)
Problematiek van niet-erkende assistentiehonden
De erkende opleidingsscholen werken momenteel met lange wachtlijsten. Deze kunnen oplopen tot zelfs 4 jaar bij sommige erkende opleidingsscholen. Zij zijn volledig afhankelijk van giften en de hulp van vrijwilligers. Bovendien stellen zij de hond gratis ter beschikking van het baasje.
Door de lange wachtlijsten kloppen veel personen met een handicap dan ook aan bij een niet-erkende organisatie om sneller een 'hulphond' te bekomen. Het kan eveneens gebeuren dat een bepaalde persoon niet in aanmerking komt bij een erkende opleidingsschool (o.w. van bijvoorbeeld vraagtekens rond het dierenwelzijn, de fysieke en/of psychische mogelijkheden van de persoon om zorg te bieden aan de hond, huisvesting, werkaanbod van de hond, …) en vervolgens via een niet-erkende organisatie alsnog een poging waagt voor een 'hulphond'.
Bij deze niet-erkende organisaties wordt vaak een beperkte opleiding voorzien die niet altijd beantwoordt aan de internationaal geldende standaarden en kwaliteitsvereisten. De persoon in kwestie betaalt hier erg veel voor, en heeft de hond bovendien geen wettelijk toegangsrecht in België. Toch claimen erg veel van deze organisaties wél het recht op toegang en trainen ze zelfs in grote winkelketens, ziekenhuizen en/of supermarkten.
Impact op personen met een handicap
De niet-erkende assistentiehonden kunnen verschillende problemen opleveren:
- Er is onvoldoende rechtszekerheid over het toegangsrecht van de honden.
- Malafide organisaties maken misbruik van personen met een handicap.
- Het toegangsrecht komt onder druk te staan als er regelmatig incidenten zijn.
- Er zijn risico's op het vlak van veiligheid en hygiëne.
Aanbevelingen in het kader van de erkenning van assistentiehonden
- Versterk de regelgeving rond registratie en identificatie.
- Sensibiliseer en informeer over de erkenning, herkenning en rechten van assistentiehonden.
- Versterk controle en sanctionering van frauduleuze praktijken en misleidende organisaties.
- Ondersteun erkende opleidingsscholen en stimuleer internationale samenwerking met ADI en IGDF voor uitwisseling van goede praktijken uit andere landen.
- Advies of aanbeveling
- Arbeid
- Goederen en diensten
- Samenleving
- Handicap