Advies over wetsvoorstel stemrecht van personen met mentale en/of psychische handicap
- Advies of aanbeveling
- Samenleving
- Handicap
Unia steunt het wetsvoorstel dat het stemrecht van personen met een mentale en/of psychische handicap wil herstellen, maar stelt dat het niet ver genoeg gaat. Bijkomende maatregelen zijn nodig om volledig te voldoen aan het VN-Verdrag. De Commissie Justitie vroeg Unia advies over wetsvoorstel 1415/001, dat de ongewenste uitwerking van de wet van 28 maart 2023 op het stemrecht van beschermde personen wil rechtzetten.
Context
De wet van 28 maart 2023 gaf vrederechters de mogelijkheid om personen onder bewindvoering systematisch onbekwaam te verklaren om te stemmen door de ‘politieke rechten’ toe te voegen aan de lijst met handelingen waarvoor een bewindvoerder voor de persoon kan worden aangesteld. Dit is in strijd met artikel 29 van het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, dat het stemrecht van personen met een handicap zonder uitzonderingen garandeert. In september 2024 vroeg het VN-Comité voor de rechten van personen met een handicap België uitdrukkelijk om alle wetgeving te schrappen die personen met een handicap hun stemrecht ontneemt.
In de praktijk leidt de lijst met handelingen in artikel 492/1 van het oud Burgerlijk Wetboek tot een quasi automatische onbekwaamverklaring, ook op het vlak van stemrecht.
Aanbevelingen
Om volledig te voldoen aan de bepalingen van artikel 29 van het VN-Verdrag en de daaruit voortvloeiende aanbeveling die het VN-Comité in 2024 aan België heeft gericht, vraagt Unia dat de hervorming gepaard gaat met volgende maatregelen:
- In hoofdorde: artikel 7 van het Kieswetboek en artikel 492/1 van het oud Burgerlijk Wetboek aanpassen om elke mogelijkheid tot het beperken van het stemrecht op basis van een handicap door vrederechters te schrappen.
- Subsidiair (indien de mogelijkheid om de uitoefening van het stemrecht te beperken gehandhaafd blijft): een artikel invoegen dat voldoende waarborgen biedt wanneer de persoon ondanks alles onbekwaam wordt verklaard om zijn politieke rechten uit te oefenen. Daarbij de vrederechter verplichten om een onbekwaamverklaring met betrekking tot de politieke rechten specifiek, uitdrukkelijk en omstandig te motiveren, met verwijzing naar de vraag in het verzoekschrift en de interpellatie en het antwoord van de eventueel te beschermen persoon in het ‘proces-verbaal van verhoor’ (art. 1245, §2 Ger. W.)
- In ieder geval erop toezien dat alle beschikkingen sinds de inwerkingtreding van de wetswijziging van 28 maart 2023 opnieuw worden onderzocht.
Verwante inhoud
Unia verwelkomt nieuw federaal actieplan handicap 2025-2029
Unia reageert positief op het nieuw actieplan dat de inclusie van personen met een handicap moet verbeteren in de komende jaren.
Advies over het mogelijke verschil in behandeling tussen psychische en fysieke aandoeningen in het kader van verzekeringen (2025)
Personen met een psychische aandoening krijgen bij verzekeringen nog vaak een andere behandeling dan personen met een fysieke aandoening. Dat uit zich onder meer in uitsluitingen van dekking, bijpremies of beperkingen in de tijd. Op vraag van de bevoegde ministers onderzoekt Unia in dit advies of die verschillen verenigbaar zijn met de antidiscriminatiewetgeving en het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap.
Internationaal verdrag inzake de rechten van personen met een handicap
Het Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap werd aangenomen door de Verenigde Naties op 13 december 2006. In België is dit verdrag sinds 1 augustus 2009 van kracht. Sinds 2011 is Unia belast met de bescherming, de promotie en de opvolging van de uitvoering van het verdrag in België.
- Advies of aanbeveling
- Samenleving
- Handicap