Kunnen geluidsopnames gebruikt worden om discriminatie te bewijzen?

Je mag een telefoongesprek opnemen zonder de andere persoon te verwittigen. Voorwaarde: je neemt zelf deel aan het gesprek.
Artikel 314bis van het Strafwetboek verbiedt alleen het onderscheppen van gesprekken door derden. 

Voor geluidsopnames worden in de rechtspraak en praktijk doorgaans de volgende voorwaarden gehanteerd:

• Het doel van de opname moet geoorloofd zijn: de opname mag alleen dienen om discriminatie vast te stellen.
• De opname moet betrekking hebben op een gesprek waaraan je zelf deelneemt.
• De opname mag geen onevenredige inbreuk maken op de persoonlijke levenssfeer van de andere gesprekspartner.

Bij zakelijke gesprekken is er doorgaans geen sprake van een persoonlijke levenssfeer. Zo werd bijvoorbeeld geoordeeld dat een telefoongesprek tussen een kandidaat-huurder en een verhuurder over een appartement louter zakelijk van aard is: het gesprek beperkt zich tot informatie over het pand en een mogelijke bezichtiging.

 In de volgende rechtszaken werden geluidsopnames (en de uitgeschreven versie ervan) aanvaard als bewijsmiddel om discriminatie aan te tonen:

• Arbeidsrechtbank Luik, afdeling Verviers, 1 september 2021
• Hof van beroep Brussel (Franstalig), 28 september 2020
• Arbeidsrechtbank Waals-Brabant, afdeling Nijvel, 12 maart 2020
• Arbeidsrechtbank Luik, afdeling Luik, 20 maart 2017
• Rechtbank van eerste aanleg Brussel (Franstalig), 16 juli 2014
• Arbeidsrechtbank Gent, afdeling Brugge, 10 december 2013
• Arbeidshof Luik, afdeling Namen, 8 maart 2011

Ja, er bestaat al rechtspraak waarin beelden als bewijs werden aanvaard. In een strafzaak over beledigende opmerkingen in een boekenwinkel werden gsm-opnames van het slachtoffer en haar partner door de rechter toegelaten als bewijs (correctionele rechtbank Leuven 25 oktober 2021).

Zelfs wanneer bewijs onrechtmatig verkregen zou zijn, kan het in bepaalde gevallen toch worden aanvaard. Volgens de rechtspraak van het Hof van Cassatie (14 oktober 2003 en 14 juni 2021) geldt dat dergelijke opnames kunnen worden gebruikt als de volgende voorwaarden zijn voldaan:

• De opname is niet gemaakt met de bedoeling om iemand te schaden of een ongeoorloofd voordeel te behalen, maar dient uitsluitend om een vermoeden van discriminatie aan te tonen.
• De onregelmatigheid tast de betrouwbaarheid van het bewijs niet aan (de opname moet authentiek zijn).
• Het gebruik van het bewijs is niet strijdig met het recht op een eerlijk proces.

Deze beoordeling gebeurt altijd concreet en in functie van de omstandigheden van de zaak, zowel in burgerlijke als strafrechtelijke procedures.

Iemands stem is een persoonsgegeven. Geluidsopnames delen zonder rechtsgrond kan een inbreuk op de privacywetgeving vormen. Let dus op:

• Gebruik opnames alleen voor het strikt noodzakelijke doel, namelijk om een vermoeden van discriminatie aan te tonen.
• Verspreid ze niet onnodig en deel ze niet met derden zonder juridisch advies.