Unia publiceert haar jaarverslag: stijging van meldingen, nieuwe opdrachten en baanbrekende resultaten
- Persbericht
- Raciale kenmerken
- Seksuele oriëntatie
- Bekijk alle categorieën
Het jaarverslag van Unia voor het jaar 2025 is duidelijk: steeds meer mensen maken gebruik van onze diensten in de strijd tegen discriminatie, haatspraak en haatmisdrijven.
Vragen of op zoek naar meer achtergrond?
Carole Poncin
Persattaché
Cijfers 2025
In 2025 noteerde Unia de volgende opvallende cijfers:
- 8054 meldingen, meer dan 20 per dag, waarvan 2066 tot de opening van dossiers hebben geleid. Dat is een stijging van 13% ten opzichte van het jaarverslag van 2024 en het hoogste aantal sinds de coronaperiode (2020-2021).
- 3479 concrete hulpaanvragen en daarmee ook een stijging met 500 aanvragen. Gemelde situaties vereisen dus vaker diepgaande ondersteuning en niet enkel juridische informatie bijvoorbeeld.
Meestal helpen onderhandelingen om tot snelle en duurzame oplossingen te komen. Dat kan het geval zijn voor de erkenning van discriminerende pesterijen op de werkvloer of om de toegankelijkheid te garanderen voor mensen met een handicap.
Wanneer het nodig is, kan er juridisch worden opgetreden. Dat blijkt ook zeer efficiënt te functioneren aangezien 70,6% van de gevallen waarin Unia het slachtoffer begeleidt tot een erkenning leidt van de discriminatie ten opzichte van slechts 36,6% wanneer het slachtoffer alleen handelt (studie van de UCLouvain met de steun van Fond National de la Recherche Scientifique): 11 jaar antidiscriminatierechtspraak: statistische doorlichting).
Unia was betrokken bij 22 rechtszaken in 2025, oftewel 1% van de geopende dossiers. Deze rechtszaken worden op het einde van het jaarverslag opgesomd.
In 2025 publiceerde Unia 31 adviezen en aanbevelingen.
Tot slot volgden 9690 mensen een training bij Unia en 7537 personen een opleiding op eDiv, ons e-learningplatform.
Uitbreiding van de opdrachten
Digitale ongelijkheid
De digitalisering van diensten van administraties, mobiliteit, toegang tot informatie, bancaire diensten enzovoort hebben een enorme impact op de manier waarop rechten worden uitgeoefend. Maar die veranderingen zijn niet voor iedereen vanzelfsprekend: zij die geen toegang hebben tot digitale instrumenten of die er niet makkelijk gebruik van kunnen maken, worden uitgesloten.
Op juridisch niveau heeft Unia bijgedragen tot een belangrijke beslissing van het Grondwettelijk Hof (Brussel Digitaal: uitspraak van het Grondwettelijk Hof). Daarin staat dat de digitalisering van publieke diensten niet mag leiden tot de uitsluiting van een deel van de bevolking en gepaard moet gaan met effectieve garanties.
In de praktijk hebben we ook concrete stappen ondernomen om ongelijkheid te corrigeren, zoals in het geval van de NMBS. Daar maakt de prijsafstemming tussen online en offline aankopen het mogelijk om een vorm van eerlijkheid tussen gebruikers te herstellen.
Artificiële Intelligentie
In 2025 zette Unia in op het innovatieve onderwerp van artificiële intelligentie. Het Europese project TSI (AI-project: non-discriminatie bij gebruik van AI in publieke diensten) in samenwerking met verschillende partners in heel Europa, heeft tot doel om overheidsinstanties te helpen om te anticiperen op discriminatie door algoritmen.
Er werden 2 opleidingscycli georganiseerd over AI en non-discriminatie, waar meer dan 100 professionals van overheidsinstanties, regelgevende instanties en mensenrechtenorganisaties aan deelnamen. Zij kregen inzicht in hoe geautomatiseerde systemen tot bevooroordeelde beslissingen en zelfs discriminatie kunnen leiden en hoe dit proactief kan worden aangepakt.
Dat gaat gepaard met zeer concrete aanbevelingen voor de regulering van het gebruik van deze technologie. Unia pleit met name voor meer transparantie over de systemen die door overheidsinstanties worden gebruikt, de oprichting van openbare registers, de verplichting om de impact op fundamentele rechten te beoordelen en de garantie van effectieve rechtsmiddelen voor burgers.
Met andere woorden, het gaat erom dat beslissingen die met behulp van algoritmen worden genomen, begrijpelijk, controleerbaar en aanvechtbaar blijven.
Trusted flagger - Haatspraak bestrijden
In 2025 werd Unia ook erkend als ‘trusted flagger’ (betrouwbare flagger) in het kader van de Europese Digital Services Act (DSA).
Dat wil zeggen dat Unia de mogelijkheid krijgt om strafbare online haatspraak rechtstreeks te melden bij online platforms zoals Facebook, Instagram, X of TikTok. De platforms moeten de meldingen van Unia dan prioritair behandelen. Deze nieuwe status geeft Unia een duidelijker Europees kader en geeft ons effectievere middelen om op te treden tegen illegale content.
In 2025 vertegenwoordigde haatspraak 14% van de afgesloten dossiers van Unia.
Belangrijke juridische en emblematische stappen vooruit
2025 werd gekenmerkt door een aantal belangrijke beslissingen:
Nieuwe ambitieuze Europese Richtlijn
De nieuwe Europese richtlijn inzake gelijkheidsorganen, die in mei 2024 is aangenomen, moet uiterlijk 16 juni 2026 in de Belgische wetgeving worden omgezet. Deze richtlijn heeft tot doel de bevoegdheden en middelen van gelijkheidsorganen zoals Unia uit te breiden om alle vormen van discriminatie nog effectiever aan te pakken.
De Duitstalige Gemeenschap heeft deze omzetting al voltooid, Unia juicht dit toe.
Het samenwerkingsakkoord van Unia – de juridische overeenkomst tussen het federale niveau, de gewesten en de gemeenschappen waarin de oprichting en het mandaat van Unia zijn vastgelegd – dateert van juni 2013. Dat akkoord moet worden herzien om te voldoen aan de Europese regelgeving en om aangepast te worden aan de hedendaagse uitdagingen.
Het zal bijvoorbeeld nodig zijn om:
- Unia toegang te geven tot bepaalde informatie en statistieken met betrekking tot gelijkheid, onder andere voor de behandeling van individuele meldingen;
- Unia systematisch te raadplegen over wetsontwerpen en beleidsmaatregelen betreffende discriminatie en gelijkheid;
- het budget aan te passen aan de extra behoeften, taken en mandaten van Unia;
- intersectionele discriminatie te integreren.
Patrick Charlier en ik leiden Unia al 10 jaar. Onze instelling blijft stabiel en efficiënt functioneren, zoals blijkt uit onze cijfers en juridische overwinningen. De nieuwe hedendaagse uitdagingen zoals de opkomst van artificiële intelligentie, bieden ook kansen die we hebben kunnen benutten, waardoor België een voortrekkersrol blijft spelen op het gebied van gelijkheid en de strijd tegen discriminatie.
- Raciale kenmerken
- Seksuele oriëntatie
- Geloof of levensbeschouwing
- Handicap
- Leeftijd
- Gezondheidstoestand
- Vermogen
- Fysieke eigenschap
- Politieke overtuiging
- Syndicale overtuiging
- Sociale toestand of afkomst
- Geboorte
- Burgerlijke staat
- Geslacht (of gender)