Homofobie
- Arbeid
- Onderwijs
- Bekijk alle categorieën
Homofobie kan zware psychologische gevolgen hebben. Slachtoffers voelen angst, stress, schaamte en kunnen zich eenzaam voelen. Homohaat treft niet alleen individuele personen, maar heeft een impact op de hele LGBI+-gemeenschap en samenleving. Daarom is het belangrijk om haat en discriminatie te melden zodat het niet genormaliseerd wordt.
Wat is homofobie?
Homofobie verwijst naar vooroordelen, afkeer, vijandigheid of discriminerend gedrag tegenover mensen vanwege hun (vermeende) seksuele oriëntatie.
Dat kan subtiel zijn zoals kwetsende opmerkingen (‘homo’s mogen hier niet binnen’), uitsluiting of microagressies (‘je ziet er echt niet lesbisch uit’). Soms is het ook openlijk, bijvoorbeeld in de vorm van verbaal of fysiek geweld, discriminatie op school of op het werk, of online haat.
Homofobie vertrekt vaak vanuit het idee dat heteroseksualiteit de norm is en dat andere oriëntaties minderwaardig zijn.
Goed om te weten: soms is er ook sprake van intersectionele discriminatie. Bijvoorbeeld als homofobie samenkomt met racisme of leeftijdsdiscriminatie.
Hoeveel meldingen krijgt Unia over homofobie?
We weten dat de meldingen die we krijgen over homofobie maar het topje van de ijsberg zijn: 312 in 2024. Elke melding wordt onderzocht. Als we bevoegd zijn en het slachtoffer om bijstand vroeg, openen we een dossier. In 2024 waren dat 136 dossiers:
- Bij 72% van die dossiers ging het om een haatmisdrijf (vooral slagen en verwondingen) of haatspraak (aanzetten tot haat en beledigingen).
- Bij 28% van die dossiers draaide het om discriminatie. Bijvoorbeeld als je baas je ontslaat of als een huiseigenaar je kandidatuur weigert enkel en alleen omdat je lesbisch bent.
Je merkt het: bij homofobie gaat het vooral om haat. Bij andere beschermde kenmerken zoals racisme, discriminatie op basis van handicap of leeftijd zien we vooral meldingen over discriminatie.
Homofobie komt overal voor: in de openbare ruimte, op school, het werk, online enz. In de openbare ruimte gaat het vaak om mannen die slachtoffer worden van extreem fysiek geweld. Uit onze dossiers blijkt dat dat geweld de laatste jaren sterk gestegen is.
Hoe beschermt de Belgische wetgeving tegen homofobie?
België heeft een van de sterkste wettelijke beschermingen tegen homofobie in Europa. Volgens de Rainbow Europe Map 2025 van ILGA-Europe staat België op de tweede plaats, net na Malta. Dat geeft aan dat ons land zeer vooruitstrevend is op het gebied van LGBTI+-rechten en -beleid.
Belgische antidiscriminatiewetgeving
- De Belgische antidiscriminatiewet van 2007 en de decreten en ordonnanties van de deelstaten verbieden discriminatie op basis van seksuele oriëntatie. De antidiscriminatiewet is burgerrechtelijk georiënteerd. Het slachtoffer kan via een procedure zoals in kort geding vragen om een einde te maken aan de discriminatie en een schadevergoeding bekomen.
Het Strafwetboek stelt daarnaast straffen op:
- oproepen tot discriminatie, haat of geweld op basis van seksuele oriëntatie
- discriminatie bij de toegang tot goederen en diensten en binnen de arbeidsrelaties op basis van seksuele oriëntatie
- discriminatie door ambtenaren op basis van seksuele oriëntatie
- deelnemen aan een groepering die discriminatie verkondigt op basis van seksuele oriëntatie
- conversiepraktijken (dat zijn pogingen om iemands seksuele oriëntatie te veranderen of te onderdrukken)
Het Strafwetboek voorziet ook dat misdrijven gepleegd vanuit haat, misprijzen of vijandigheid omwille van de (vermeende) seksuele oriëntatie van het slachtoffer zwaarder worden bestraft.
- De genderwet verbiedt discriminatie op basis van onder meer genderidentiteit en -expressie. Voor discriminatie op grond van deze criteria is het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen bevoegd.
Goed om te weten:
- Gewone mondelinge beledigingen zijn in principe niet strafbaar (behalve tegenover bijvoorbeeld politieagenten of magistraten).
- Online berichten zijn soms strafbaar, maar er wordt in de praktijk nooit vervolgd omdat niet-raciale drukpersmisdrijven voor een hof van assisen moeten komen.
- De wet beschermt je ook wanneer de dader meent dat je homo bent, zonder dat je dat effectief bent (bijv. omdat je betrokken bent bij een homo-organisatie) of wanneer je een nauwe verwantschap hebt met iemand die homo is (bijv. omdat je een homoseksueel kind hebt).
Sterke wettelijke bescherming in België
- 2003: het homohuwelijk wordt gelegaliseerd in België. Daarmee zijn we het tweede land ter wereld.
- 2006: homokoppels krijgen dezelfde adoptie- en ouderrechten als heterokoppels.
- 2015: meemoeders kunnen automatisch (indien gehuwd) of door erkenning (indien niet gehuwd) de tweede juridische ouder worden van een kind.
- 2023: conversietherapie wordt verboden in België. Zo’n therapie probeert de seksuele oriëntatie van een persoon te veranderen, bijvoorbeeld van homo naar hetero. Het verbod beschermt LGBTI+personen.
- 2024: de omzendbrief COL13 wordt aangepast zodat klachten over homofobie beter geregistreerd worden.
Verbeterpunten
Strafbare openbare geschriften op internet (zelfs in een gesloten groep) worden in België nog altijd beschouwd als drukpersmisdrijven. Ze moeten door een hof van assisen worden behandeld (een uitzondering zijn de raciale drukpersmisdrijven die door een correctionele rechtbank worden beoordeeld). Zo’n assisenprocedure is duur en omslachtig. Dat zorgt er in de praktijk voor dat daders van homofobe uitlatingen op internet weinig te vrezen hebben en in de praktijk nooit veroordeeld worden. Een procedure voor een correctionele rechtbank (zoals voor raciale drukpersmisdrijven) zou dit probleem oplossen.
Wat als je slachtoffer bent van homofobie?
- Zorg voor je veiligheid en bel bij nood 101.
- Verzamel bewijsmateriaal: screenshots, berichten, datum/tijd/plaats, medische attesten, foto’s van verwondingen, getuigenissen.
- Dien een klacht in bij de politie als je geweld meemaakte.
- Doe een melding bij Unia. Wij kunnen je zaak dan opvolgen en zorgen dat je dossier de juiste juridische kwalificatie heeft. Als er sprake is van haat tegen, misprijzen van of vijandigheid omwille van je (vermeende) seksuele voorkeur is het belangrijk dat deze drijfveer erkend wordt omwille van de strafverzwaring die op dit soort feiten van toepassing is.
- Rapporteer online haatspraak.
- Zoek steun: bij vrienden, familie of zoek gespecialiseerde juridische of psychosociale hulp.
Wat als je getuige bent van homofoob geweld?
Onze ervaring leert dat getuigen essentieel zijn om ervoor te zorgen dat de daders een zwaardere straf krijgen. Ze zorgen ervoor dat het homofobe motief door de rechtbank kan worden erkend en dat de strafverzwaring kan worden toegepast. Ga naar de politie en doe een melding bij Unia als je getuige bent van homofoob geweld.
Wat doet Unia met je melding?
Unia onderzoekt je melding van discriminatie, haatspraak of een haatmisdrijf en kan zich in ernstige gevallen burgerlijke partij stellen bij strafzaken. De voorbije maanden waren er verschillende uitspraken in dossiers waar Unia burgerlijke partij was:
- 15 september 2025: de rechtbank veroordeelt de dader van homofobe agressie in een nachtwinkel bij verstek tot 2 jaar gevangenisstraf.
- 25 juni 2025: de rechtbank legt zware straffen op aan daders die homo’s lokten via de datingsite Grindr.
- 20 juni 2025: een jongen, die gekleed in drag op een queerfeestje was, wordt zwaar toegetakeld. De dader wordt veroordeeld en het slachtoffer krijgt een aanzienlijke schadevergoeding.
- 19 februari 2025: de rechtbank oordeelt dat bij homofobe opmerkingen van collega wel degelijk sprake is van geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag op het werk.
- 2 december 2024: de rechtbank veroordeelt zinloze aanval op vrouw en haar homoseksuele vrienden in Brussel. Dader veroordeeld tot een gevangenisstraf van 3 jaar met probatie-uitstel.
Wat zijn de aanbevelingen van Unia over homofobie?
- Maak werk van een nieuw interfederaal actieplan om discriminatie van en geweld tegen LGBTI+-personen te bestrijden. Het laatste dateert van 2018-2019.
- Besteed bijzondere aandacht het sterk gestegen homofoob geweld. Slachtoffers worden tegenwoordig ook benaderd via datingapps zoals Grindr.
- Pak de stereotiepe denkbeelden aan die aan de basis liggen van homofobe feiten.
- Zorg dat slachtoffers aangifte durven te doen bij de politie. Vandaag doet maar 14% dat.
- Stel een einde aan de straffeloosheid door probatiemaatregelen te verbinden aan de straffen met uitstel. Die kunnen voor een gedragsverandering zorgen.
- Bescherm LGBTI+-vluchtelingen door het personeel van opvangcentra beter vertrouwd te maken met seksuele oriëntatie en genderidentiteit.
- Pas artikel 150 van de Grondwet aan zodat alle drukpersmisdrijven behandeld worden voor een correctionele rechtbank, en niet meer enkel racisme of xenofobie.
Welke organisaties bieden een luisterend oor?
- Lumi: luister- en infolijn voor al je vragen over gender en seksuele voorkeur
- Çavaria: belangenverdediger van LGBTI+ mensen en koepel van LGBTI+ organisaties
- Transgender Infopunt: antwoord op je vragen over transgenderthema’s
- Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen: voor meldingen van discriminatie op grond van gendertransitie, genderidentiteit of -expressie
- Sensoa: Vlaams expertisecentrum voor seksuele gezondheid
- Merhaba: voor LGBTI+ personen met een migratieachtergrond